Schaakproblemen

 

Enkele artikelen van IM Henk Prins

eerder verschenen in het Limburgs Dagblad.

Aflevering 6

 

Batterijen

 

24.01.13 aflevering 5 Diverse penningen

05.01.13 aflevering 4 Het Grimshaw thema

24.12.12 aflevering 3 Dreig- en tempo-problemen

11.12.12 aflevering 2 Wat is een schaakprobleem?

04.12.12 aflevering 1 Mensen die van problemen houden ...

 

 

meer schaak- en ander nieuws op www.tomsschaakboeken.nl

 

 

05.02.13 voor inleiding zie aflevering 2  *)

 

Een problemist haalt uit batterijen de energie voor een schaakprobleem. Batterijen worden gecombineerd met allerlei thema’s en zorgen vaak voor prachtige inhoud.

 

Batterij

Iedere schaker weet wel wat aftrek en dubbelschaak is. Een batterij heeft alles te maken met deze begrippen. Een batterij heeft een front- of afvuurstuk en een staartstuk. Het staartstuk geeft schaak en het frontstuk speelt bij aftrekschaak. Bij dubbelschaak geeft zowel het frontstuk als het staartstukschaak.

 

Het eerste probleem is een grootmeesterlijk werk van Jac. Haring.

Deze tweezet behaalde een eerste prijs in Duitsland in 1974.

 

Probleem Jac. Haring

 

 

Jac. Haring

Duitsland 1974

 

 

Mat in twee zetten

 

Op het diagram zijn nog geen batterijen te zien. De bedoeling is deze te gaan maken met de sleutelzet. Wit heeft twee mogelijkheden: 1. Lxd4 of 1. Pxd4 maken met Tc4 een batterij. Eén van die twee zal de sleutelzet zijn, de andere is dan een verleiding. Als wit één van die zetten uitvoert wordt ook een zwart stuk gepend.

 

Zo staat na 1. ... Lxd4 het zwarte paard op e2 gepend en na

                1. ...Pxd4 is dat de dame d3.

De verleiding is

1. Lxd4? Wit dreigt met 2. Dxe5 mat te geven. Zwart kan dit pareren met

1. ...   Dxg3, maar dan kan wit zijn gemaakte batterij gebruiken:

2. Lc5 mat. De batterij c4-e4 staat aangevallen door twee zwarte stukken, de dame en de toren op c7.

 

 

 

Vervolg verleiding. Na

1. ...    Dxg3 valt de zwarte dame de batterij niet meer aan. Het frontstuk (Ld4) moet nu zorgen dat het andere stuk ook de batterij niet meer aanvalt. Dit lukt met    2. Lc5 mat.

 

Een andere mooie variant is

1. ...    Dxd4. De dame pent zichzelf, maar ook wordt er een batterij gemaakt door loper b1 en paard c2. Het mat is nu                   2. Pxa3. Ook hier

moet het frontstuk zorgen dat de toren van a3 niet kan tussenplaatsen in de batterij. Wit maakt dus gebruik van de gepende dame.

 

 

Weerlegging

Zwart weerlegt de verleiding met 

1. ...    Te7!

De oplossing is dus

1. Pxd4! Nu dreigt  2. Df5 mat. Op

1. ...    Pg3 volgt mat door de gemaakte batterij:    2. Pdc6. Prachtig is weer de zelfpenning en de batterijvorming op de e-lijn:

1. ...    Pxd4 2.Lxd2 mat. Pion d2 valt de batterij aan en wordt weggeslagen door het frontstuk. Op

1. ...    Tf7 komt ook een mooi mat door de batterij op de 4e rij:                                                                        

                                2.Pxe2 mat

 

Een zeer mooi probleem waarin het batterijspel vakkundig wordt gecombineerd met penningen.

 

 

Ook een schitterend voorbeeld van batterijvorming is een tweezet van componist Henk Prins (gedeelde eerste prijs in 1987 in de VS).

 

Probleem Henk Prins

 

 

Henk Prins

Gedeelde 1ste prijs VS 1987

 

Mat in twee zetten

 

De loper van g8 heeft de keuze, of als staartstuk van een batterij met 1. Lh7, of als frontstuk van een batterij met

1. Lxe6.

Verleiding

 

1. Lh7? is de verleiding. Er dreigt een batterijmat:             2. Pxb3. Op

1. ... Lxe2 is 2. Txg5 mat, op 1. ... Lxf6 is 2. Txh5 mat. Beide matzetten door de gevormde batterij. Op

1. ... cxd5 komt 2. Tf4 mat, dubbelschaak.

Ook pareert

1. ... Dxb7, dan is 2. Txe6 mat.

 

 

Weerlegging.

Zwart weerlegt met 1. ... Lg6!

Oplossing.

Na de sleutelzet

1. Lxe6! dreigt wit ook 2. Pxb3 mat. Het bijzondere van dit probleem is dat na alle varianten in de verleiding, nu andere matzetten komen. Op

1. ... Lxe2 is nu  2. Lxc8 mat, wit gebruikt nu de andere batterij. Op

1. ... Lxf6 is       2. Tf4 # Na

1. ... cxd5 is       2. Lxd5 mat door dubbelschaak.

Ten slotte is na

1. ... Dxb7 de matzet  2. Lf7.

 

Nog enkele bijvarianten zijn:

1. ... Dxe6    2.Txe6 mat,

1. ... Pxc5    2.Pxc5 mat,

1. ... Pd2     2.Dc2 mat en

1. ... Pxd4    2.Dxd4 mat.

 

Vier matveranderingen, waarbij de matzetten 2. Txe6 en 2. Tf4 na andere zwarte parades terugkeren.

 

 

Nu volgt ten slotte een van de mooiste tweezetten van de jaren tachtig, een compositie van Emilian Dobrescu.

 

Probleem Emilian Dobrescu

 

 

Emilian Dobrescu

Jaren ‘80

 

 

Mat in twee zetten

 

Ook in dit probleem zijn vier matveranderingen te zien en het telt vijf verleidingen van het witte paard. Als wit het paard e5 weg speelt, dan dreigt wit 2. De4 mat.

Maar waar moet dat paard heen?

We nemen het paard beet en zetten het willekeurig ergens neer.

Dan zijn de volgende varianten mogelijk:

1. ... Pd2  2. Dxe3 mat,

1. ... b4   2. Dc4 mat,

1. ... Pxf3 2. Dg4 mat en

1. ... Lg6  2. Dd7 mat.

 

Zet wit het sleutelpaard op d3

1. Pd3? dan volgt  1. ... Pd2!

1. Pc4? wordt weerlegd met

              1. ... b4! De zet

1. Pg4? wordt door zwart afgestraft met                         1. ... Pxf3!

en

1. Pd7? met         1. ... Lg6!

 

Oplossing

Wit gooit het over een andere boeg en speelt

1. Df5! als sleutelzet. Na de

zwarte varianten komen nieuwe matzetten:

1. ... Pd2   2. Td3 mat,

1. ... b4    2. Tc4 mat,

1. ... Pxf3  2. Pxf3 mat en

1. ... Lg6       2. Pxc6 mat.

 

 

 

Een waardig slot van de tocht door de wereld van het schaakprobleem

 

*) # = mat

Al weer met grote dank aan Internationaal Meester in de Schaakcompositie Henk Prins uit Sliedrecht.

 

www.tomsschaakboeken.nl