|
Een
uitnodiging tot gesprek over schaken op TV op basis van bijzondere
schaakhistorie.
De laatste keer dat de schaaksport weer eens uitgebreid
het 8 uur bulletin van het NOS-journaal haalde was
vorig jaar op 5 januari 2006. De viering van vijftig jaar Journaal zorgde
daarvoor. Dit bericht ging mee op de site van de RSB,
maar leverde weinig reacties op. Toch is vaak de klacht, dat de schaaksport
zo weinig aandacht haalt in de media. Daarom blijft het boeiend om eens vast
te leggen op deze site, hoe schaken op TV begon.
|
Dr. M. Euwe
J.H. Donner
|
|
De eerste reportage in het eerste journaal bleek een halve eeuw geleden
de match om het Nederlands kampioenschap te zijn in
januari 1956. Dr. Euwe had gebruik gemaakt van zijn recht om kampioen Donner
uit te dagen tot een titelgevecht. In het gebouw van dagblad ,,Het Binnenhof" aan de Prinsengracht 42 in Den Haag
werd gespeeld en won Euwe uiteindelijk met 7 - 3.
De mensen stonden voor de ramen te kijken en in zaaltjes werd de partij
gevolgd en besproken. Het Journaal bracht beelden van de schakers. De dochter
van Euwe kwam langdurig in beeld. In het huis van Euwe waren schilderijen op z'n kop gehangen zolang de match duurde. De dochter van
Euwe dreigde dat als haar vader de match zou verliezen tegen de 28 jaar oude
Donner alles op z'n kop zou blijven hangen......Dat
bleek niet nodig te zijn.
Het Tijdschrift van de Koninklijke Nederlandse Schaakbond is zich in januari
1956 en februari 1956 niet bewust, dat de schaaksport voor een historische
gebeurtenis heeft gezorgd in TV-land. Het blad
meldt in één zinnetje in januari 1956, dat Euwe op een eclatante wijze het
kampioenschap heeft veroverd.
Voorzitter Van Steenis benoemt hem direct na de match namens de KNSB tot
erelid. Euwe wordt door Van Steenis bij die plechtigheid neergezet als een
geweldige schaakambassadeur. Hij roept daarbij oud RSB-voorzitter
Oskam in herinnering, die Nederland als schaakland op de wereldkaart heeft
gezet. ,,Euwe is de man die deze door Oskam gemaakte
relaties op grandioze wijze heeft uitgebreid en het werk van Oskam heeft
voortgezet", aldus Van Steenis.
In het februari nummer in 1956 bespreekt Euwe de match. ,,Ik
won bijkans onbedreigd, maar wanneer men de partijen stuk voor stuk nagaat,
kan men wel constateren, dat ik de wind mee had".
Een meer journalistiek verslag volgens de normen van toen volgt in de tweede
helft van het Tijdschrift, zeer ruim op vijf pagina's. De match blijft groot
nieuws te zijn geweest, want drie wethouders en de burgemeester van Den Haag,
wonen de opening van de match bij. De naam van Euwe blijkt in die tijd grote
aantrekkingskracht te hebben.
|
Volgens sportonderzoek was hij lange tijd de bekendste
Nederlander in het buitenland.
Dat zal zeker erbij hebben bijgedragen dat het NTS-journaal
toen, van pionier Carel Enkelaar, de schaaksport
als eerste in beeld bracht. De omroepen, die toen een stevige vinger in de
pap hadden bij de selectie van wat wel en niet onder ogen mocht komen van de
kijkers, vonden Euwe zeker een veilige keuze.
Het Tijdschrift van de KNSB brengt in feite terloops in een bijzin in het
verslag van de achtste (remise) partij de TV-primeur.
Volgens hedendaagse nieuwsnormen, was de partij al geen nieuws meer. Euwe had
reeds in de zevende partij een niet meer door Donner
in te halen voorsprong genomen van 5,5 tegen 1,5 punten. De achtste partij
werd in vijftien zetten remise. Het werd toch als groot nieuws gebracht op de
buis, de match en de schaakwereld er omheen.
,,Jammer was het voor de toeschouwers met een kaart
voor één avond. Ze werden echter in de gelegenheid gesteld het
televisieprogramma te volgen, waarop de match in beeld werd gebracht",
zo meldt de KNSB-uitgave in februari 1956.
Tenslotte wordt in het Tijdschrift dagblad het Binnenhof bedankt. De journalisten werden
bij de match verwend op een wijze als hun nog nimmer te beurt is gevallen en
zij konden de partijen prima volgen, zo meldt het KNSB-blad.
De historische uitzending als eerste onderwerp in het televisie-journaal
is echter dan al uit beeld geraakt. Meer dan een kwart eeuw later maken de
beelden, in zwart-wit, indruk. Het Journaal maakt weer eens duidelijk dat
Euwe en Donner toen als schakers tot de bekende Nederlanders behoorden. De
vraag is nu, met het NOS-journaal als verse
herinnering, welke schaker zich nu in de beeldvorming kan meten met
allereerst Euwe en en ook Donner toen. Zij zijn TV-historie gebleven. Deze schakers zullen zeker goed
worden bewaard om in januari 2056 opnieuw in beeld te komen, als de opvolger
van het NTS-journaal van toen, het eerste eeuwfeest
viert.
Hans Berrevoets
Reacties
op SCHAKERS OP TV welkom bij:
tom.vanbokhoven@wanadoo.nl
|